“CE” İşaret, bütün üye ülkelerin ulusal mevzuatının yerini alan, AB
direktiflerine uygunluğu gösteren tek işarettir.Gelişimi:
Avrupa Birliği, üye ülkeler arasındaki teknik düzenleme farklılıklarından
kaynaklanan ticari engelleri kaldırmak üzere 1985 yılında "Yeni Yaklaşım
Kararı" ile yeni bir standardizasyon politikası benimsemiştir. Her üye
ülkede uygulanmakta olan teknik düzenlemelerin birbirinden farklı oluşu, bir
üye ülkenin kurallarına göre üretilmiş bir ürünün bir başka üye ülkede
piyasaya arzını zorlaştırmaktaydı. Bu engelleri ortadan kaldırmak üzere
kabul edilen Yeni Yaklaşıma göre, birbirine benzeyen ürünler bir grupta
toplanarak bu ürünlerin sahip olması gereken asgari güvenlik koşulları
belirlenmektedir. Bu asgari güvenlik koşullarının kriterleri, ürünün
insan ve hayvan sağlık ve güvenliğine ve çevreye zarar vermemesi ve tüketicinin
korunmasıdır. Ürünün kalite düzeyini belirleyen ayrıntılı teknik
kurallar ise Avrupa Birliğinin standardizasyon kuruluşları olan CEN ve
CENELEC tarafından yayımlanan standartlar ile belirlenmektedir.
Yukarıda anlatılanlara bir örnek vermek gerekirse; tüm
makinaların taşıması gereken asgari güvenlik koşulları "Makinalar
Direktifi"nde belirtilmiş, bu direktif kapsamına giren makinaların
teknik özellikleri ise her biri için ayrı ayrı hazırlanan Avrupa Birliği
standartlarında açıklanmıştır. Direktifte belirtilen asgari güvenlik koşulları;
makinanın rahatça kullanılabilecek bir kontrol panelinin olması, elektrik
kesintisinde makinanın hareketli parçasının düşmemesi, makinanın yapıldığı
maddenin insan sağlığına zarar vermemesi gibi her türlü makinaya
uygulanabilecek özelliklerdir. Bu özellikler içinde makinanın ticari
kalitesini belirleyen bir teknik özellik yer almamaktadır, çünkü ayrıntılı
teknik özellikler makinanın piyasaya arzı için gerekli değildir.
Yeni Yaklaşım Kararı kapsamında yayımlanan
direktiflerde; ürünün tanımı, taşıdığı riskler, sahip olması gereken
asgari güvenlik koşulları, uygunluk değerlendirme prosedürleri ayrıntılı
bir şekilde belirlenir. Bir ürün, Birliğin tüm ülkelerinde aynı özellikler
için aynı uygunluk değerlendirme prosedürlerinden geçeceğine göre, bu
prosedürlerin sonunda aynı şekilde belgelendirilmesi ve işaretlenmesi de
mantıklı olacak ve kolaylık sağlayacaktır. Yeni Yaklaşım politikası doğrultusunda
tek bir Birlik İşaretinin yer alması sağlanmıştır. Bu işaret "CE
İŞARETİ" dır:
"CE İşareti", Fransızca'da "Avrupa normlarına
uygunluk" anlamına gelen "Conformite Européenne" sözcüklerinin
baş harflerinden oluşur. CE İşareti, bir ürünün belirlenen sağlık, güvenlik,
çevrenin ve tüketicinin korunması gereklerine uygun olduğunu gösteren bir
Birlik işaretidır. CE İşareti, tüketiciye bir kalite güvencesi sağlamaz.
Tüketici açısından böyle bir bilgi verme işlevinin yanında,
CE İşareti esas itibariyle ticari açıdan da, ürünlerin bir üye ülkeden
diğerine dolaşımı sırasında bir çeşit pasaport işlevi görmektedir. Bu
işareti taşıması gereken, Yeni Yaklaşım kapsamı bir ürünün, bir Avrupa
Birliği ülkesine girişi için, üzerinde CE İşareti bulunması zorunludur.
Yeni Yaklaşım direktifleri kapsamındaki bir ürünün, CE
İşareti alarak piyasaya sunulması konusunda üretici sorumludur. Ancak; eğer
üretici ya da üreticinin yetkili temsilcisi Avrupa Birliği içinde değilse,
bu sorumluluğu ithalatçı yerine getirmek zorundadır. Bir başka deyişle,
ithalatçı Topluluğa ithal ettiği ürünlerin AB normlarına uygun olduğunu
garanti etmek zorundadır. Üreticinin bu işareti alabilmesi için çeşitli
alternatifler sunulmuştur. Düşük riskli ürünlerin (örneğin, oyuncaklar),
direktifin güvenlik koşullarına uygunluğu, üreticinin kendisi tarafından
test edilebilmekte ve bu ürünler üreticinin vereceği "uygunluk beyanı"
ile piyasaya arz edilebilmektedir. Yüksek riskli ürünlerin ise (örneğin,
bazı tıbbi cihazların ve makinaların) mutlaka, Avrupa Birliği tarafından
tanınmış ve Avrupa Toplulukları Resmi Gazetesinde adı yayımlanmış
yetkili test ve belgelendirme kuruluşları (Onaylanmış kuruluşlar-Notified
bodies) tarafından test edilmesi gerekmektedir. Tüm bunların dışında yer
alan bir alternatif olarak da, üretici, üretimde uyması gereken teknik özellikler
konusunda direktifleri değil, CEN ve CENELEC tarafından hazırlanan Avrupa
Birliği'nin uyumlaştırılmış standartlarını baz alabilmektedir. Bu yolu
seçtiği takdirde, ürettiği ürünlerin direktifin gereklerine uygun olduğu
varsayılmakta ve ürünlerine yine CE İşareti iliştirebilmektedir.
CE İşareti Nereden Temin edilir?
Avrupa Birliğinde, CE İşareti verebilecek test ve belgelendirme kuruluşları,
üye ülke yetkilileri tarafından altyapısı yeterli görülen kuruluşlar
arasından belirlenmektedir. Üye ülke yetkilileri tarafından belirlenen
kuruluşlara Onaylanmış kuruluş (Notified Bodies) adı verilir. Üye ülkelerce
belirlenen Onaylanmış kuruluşların listesi Avrupa Birliği Komisyonuna gönderilmekte
ve diğer üye ülkelere duyurulması amacıyla bu listeler Avrupa Toplulukları
Resmi Gazetesinde yayımlanmaktadır.
Avrupa Birliği mevzuatı, EFTA ülkeleri hariç olmak üzere,
Topluluğa üye olmayan bir ülkedeki test ve belgelendirme kuruluşunun CE İşareti
vermesine müsaade etmemektedir. Avrupa Birliğinde, CE İşareti verebilecek
test ve belgelendirme kuruluşları, üye ülke yetkilileri tarafından altyapısı
yeterli görülen kuruluşlar arasından belirlenmektedir. Üye ülke
yetkilileri tarafından belirlenen kuruluşlara Onaylanmış kuruluş (Notified
Bodies) adı verilir. Üye ülkelerce belirlenen Onaylanmış kuruluşların
listesi Avrupa Birliği Komisyonuna gönderilmekte ve diğer üye ülkelere
duyurulması amacıyla bu listeler Avrupa Toplulukları Resmi Gazetesinde yayımlanmaktadır.
Diğer taraftan, ülkemize de, yükümlü olduğu düzenlemeleri yaptığı
takdirde, AT Resmi Gazetesi'nde yayımlanmak üzere görevlendireceği test ve
belgelendirme kuruluşlarına CE İşareti verme hakkı tanınmıştır. Böylece,
CE İşareti taşıması zorunlu Yeni Yaklaşım Direktifleri kapsamındaki bir
ürünü AT'ye ihraç etmek isteyen Türk üreticilerinin, ürünlerine CE İşareti
alabilmek için AT'ye üye ülkelerin test ve belgelendirme kuruluşlarına başvurma
zorunluluğu ortadan kalkacaktır.
Avrupa Birliği'nde CE İşareti kapsamına alınan ürünlerin, bu işaret
olmaksızın pazara sunulması mümkün değildir. Pazara sunma ise, hem
Topluluk içinde üretilen ürünleri, hem de Topluluk dışından ithal edilen
ürünleri kapsamaktadır. Bu nedenle, Türkiye'deki ihracatçıların da AB'ye
yapacakları ihracatta CE İşareti konusuna dikkat etmeleri gerekmektedir.